|
In Hortus Bulborum, schatkamer van historische bolgewassen
beschrijft Leslie Leijenhorst aan de hand van allerlei anekdotes en gebeurtenissen de geschiedenis van een bijzondere bollentuin aan
de voet van het Nederlands Hervormde kerkje in het Noord-Hollandse dorp Limmen. Een klein en bescheiden, maar bijzonder stukje Nederlands cultureel erfgoed. In deze botanische schatkamer komen elke lente weer, al meer dan 75 jaar, vaak eeuwenoude bolgewassen tot bloei.
|
|
|
Hortus Bulborum
Schatkamer van historische bolgewassen
Auteur – drs. Leslie Leijenhorst, Arnhem
Ontwerp – Ontwerpgroep Lâle, Amersfoort, www.lale.nl
Fotografie – Philip Friskorn en historisch beeldmateriaal uit diverse archieven en musea
Uitgever – stichting Uitgeverij Noord-Holland, Wormer
Formaat – 220 x 165 mm, oblong
Omvang – 184 blz., inclusief complete register van de collectie
Uitvoering – ingenaaid met flappen, Nederlands-Engelse editie
Prijs – ¤ 22,50
ISBN 90-71123-74-X
|
Tachtig jaar geleden begon bovenmeester en tuinbouwleraar Pieter Boschman in Limmen met het verzamelen van oude tulpensoorten. Hij zag midden jaren twintig van de vorige eeuw met lede ogen hoe veel historische variëteiten van dit bij uitstek Nederlandse symbool in rap tempo dreigden te verdwijnen. Al gauw bleek zijn, toch ruime, tuin rond de onderwijzerswoning te klein. In die periode kwam Boschman in contact met een autoriteit op het gebied van de hyacintenveredeling dr. W.E. de Mol. Hij beschikte over een indrukwekkende verzameling historische hyacinten. De beide gedreven heren besloten in 1928 hun collecties samen te voegen. De toen al gerenommeerde Limmense bollenkwekers en exporteurs Van ’t Hof & Blokker boden hen een perceeltje aan waar ze hun collecties konden opplanten. Daarmee was de Hortus Bulborum geboren.
Tulpengekte
Leijenhorst neemt ons als opmaat mee naar het prille begin van de tulpenteelt in Nederland. Want hoewel de tulp het symbool van Nederland is, ligt haar bakermat in Turkije en Centraal-Azië. In 1593 zou Carolus Clusius in de eerste botanische tuin van wat toen nog Holland heette, de huidige Hortus Botanicus van Leiden, voor het eerst tulpen in ons land hebben geplant. De bloemen werden al gauw zo populair dat er een ware tulpengekte in ons land uitbrak. Het was een periode waarin de prijzen voor een tulpenbol tot ongekende hoogten stegen en je voor de prijs van drie bollen een grachtenpand in Hoorn kon kopen. Een gevelsteen met drie tulpen verwijst daar nog altijd naar.
Gebeurtenissen en anekdotes
Het merendeel van de hoofdstukken is gewijd aan tulpenverzamelaar en grondlegger Boschman, en aan de geschiedenis van de Hortus Bulborum. Dankzij deze gedreven bovenmeester kennen we nog altijd een aantal bijzondere historische tulpencultivars. Cultivars waarvan de meeste al lang niet meer commercieel worden geteeld. De oudste tulp dateert nog uit de tijd van Clusius: de Duc van Tol ‘Red and Yellow’ uit 1595. De oudste narcis stamt uit 1603. Tal van gebeurtenissen en anekdotes passeren de revue. Zo komen de oprichting van de Neversie (de Nederlandse Vereniging tot Bevordering der Wetenschappelijke Veredeling van Siergewassen) die de Hortus vanaf 1935 onder zijn hoede zou nemen, de opening van het Museum voor de Bloembollenteelt en de oorlogsjaren aan bod. Verder wordt ingegaan op de toenemende buitenlandse contacten en de beslissing om als stuifmeelbank te gaan fungeren. Daarmee verwerft deze tuin de nationale status als genenbank voor bolgewassen. Voorts wordt het belang van de opname van de Hortus Bulborum in het samenwerkingsverband van de Nationale Plantentuinen geduid.
Paleistuinen
Ook de groei van de collectie zowel in aantal als in diverse soorten zoals narcissen en bijgoed als krokussen en Fritillaria’s wordt uitgebreid behandeld. De huidige collectie wordt in beeld gebracht aan de hand van markante vertegenwoordigers van de verschillende soorten. In woord worden de verschillende soorten en groepen puntig geportretteerd. De rol van die grote groep gepassioneerde vrijwilligers, waarvan velen uit de bollensector afkomstig zijn, die vaak vele jaren belangeloos gaven aan deze cultuurhistorische erfgoed, komt eveneens her en der aan bod. In een apart hoofdstuk wordt ingegaan op de groeiende belangstelling voor historisch plantgoed bij tuinbazen en conservatoren van oude vaak gerestaureerde kasteel- en paleistuinen, waarin korte portretten over onder andere Paleis het Loo, Frederiksborg bij Kopenhagen en Hampton Court ten zuidwesten van Londen. In deze tuinen wordt dankbaar gebruik gemaakt van de historische cultivars.
Tweetalig
Achterin de tweetalige (Nederlands en Engels) publicatie is het register van de complete collectie van de Hortus Bulborum opgenomen. Zo is het rijk geïllustreerde werk interessant voor vakman en leek uit binnen- en buitenland.
|
|
